الفيض الكاشاني

250

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

كامل پخته و اجزاى آن يكسان گردد . از اين رو خداوند متعال معده را به شكل ديگى آفريد كه غذا به آن سرازير مىشود و او آنها را مىگيرد و درها بر او بسته مىشود و غذا در آن مىماند تا به كمك حرارتى كه از اعضاى درونى پديد مىآيد و بر معده احاطه دارد هضم و پخته شود ، چه در سمت راست معده جگر و در سمت چپ آن سپرز و در جلو آن پيه رقيقى است كه پيرامون آن را گرفته و در عقب گوشت پشت است . گرمى اين اعضا پيوسته از هر سو معده را فرا مىگيرد تا غذا پخته و به مايعى شبيه مىگردد كه مىتواند در جوف رگها جريان يابد و در اين هنگام از حيث مشابهت اجزا و رقّت به آب جوى شباهت دارد ليكن هنوز شايستگى تغذيه را نيافته است . خداوند متعال ميان معده و جگر گذرگاههايى از رگها آفريده و براى آنها دهانه‌هاى بسيارى قرار داده تا غذا در آنها سرازير شود و به جگر رسد . جگر از خون سرشته شده چنان كه گويى قطعه‌اى از خون است و در آن رگهاى مويى بسيارى است كه در اجزاى جگر پراكنده شده كه غذاى رقيق در آنها سرازير مىشود و در آنها جريان مىيابد و در همهء اجزاى جگر پراكنده مىشود تا آنگاه كه نيروى جگر بر آن چيره شود و آن را به رنگ خون درآورد . سپس به اندازه‌اى كه دوباره پخته شود و به صورت خون صافى شايسته براى غذاى اعضا درآيد در آن درنگ مىكند و حرارت جگر است كه آن را مىپزاند . از اين خون مانند هر چيزى كه پخته مىشود فضولاتى پديد مىآيد يكى از آنها شبيه به دردى تيره رنگ است كه خلط سودا گفته مىشود ، و ديگرى همچون كف است كه صفرا ناميده شده است و اگر اين فضولات از آن جدا نشود مزاج اعضا تباه مىگردد . آنگاه حقّ تعالى زهره و سپرز را آفريده و براى هر يك از آنها گردنى قرار داده كه تا درون جگر كشيده شده است ، زهره يا مراره صفرا و سپرز خلط سودا را جذب مىكند و در نتيجه خون صاف و زلال مىشود و جز فزونى رقّت و رطوبت چيزى در آن باقى نمىماند ، چه آن ويژگيهاى آب را دارد و اگر چنين نبود در مويرگها پخش نمىشد و به هنگام تصاعد به سوى اعضا از آنها خارج نمىگرديد . و نيز خداوند در بدن دو كليه آفريده و براى هر كدام گردنى دراز به سوى جگر قرار داده است ، از شگفتيهاى حكمت الهى اين است كه گردن آنها به درون جگر كشيده نشده بلكه به رگهايى اتّصال دارد كه از « حدبهء جگر » برآمده است تا آب آن را پس از خروج از رگهاى ريزى كه در كبد است جذب كند ، زيرا اگر پيش از آن اين كار را بكند